ettelaat newspaper

تاريخ خبر: چهارشنبه 15 مهر 1388 ــ 18شوال1430 ــ 7 اکتبر2009 ــ شماره 24586چهارشنبه 15 مهر 1388 ــ 18شوال1430 ــ 7 اکتبر2009 ــ شماره 24586

گفت و گو با محمد صادقي، پديدآورنده کتاب «گفت‌وگو درباره عقلانيت و نوگرايي»

گـفت وگو هاي فـرهـنگي

کتاب گفت‌وگو درباره عقلانيت و نوگرايي که شامل گفت‌وگوهاي محمد صادقي با ‌انديشمندان ايراني و خارجي مانند دکتر محمدعلي اسلامي ندوشن، دکتر سيدحسين نصر، دکتر پرويز رجبي، دکتر محمدعلي همايون کاتوزيان، پرفسور جان اسپوزيتو و مصطفي ملکيان است، پس از اينکه نخستين بار همزمان با نمايشگاه کتاب تهران در سال 1388 منتشر و توزيع شد توانست در مدت کمتر از يک ماه به چاپ دوم برسد و آن طور که شنيده مي‌شود به زودي چاپ سوم آن نيز راهي بازار کتاب ايران خواهد شد. در ادامه مي‌توانيد گفتگو با محمد صادقي (پديدآورنده کتاب) را بخوانيد.

***

در مدتي که از انتشار کتاب گفت‌وگو درباره عقلانيت و نوگرايي مي‌گذرد به نظر مي‌رسد اين کتاب مورد توجه صاحب‌نظران و دانشگاهيان قرار گرفته است.

چند روز گذشته مقاله‌اي از دکتر علي فردوسي، استاد و مدير گروه تاريخ دانشگاه نتردام، درباره کتاب گفتگو درباره عقلانيت و نوگرايي منتشر شده بود، شما مقاله را ملاحظه کرده‌ايد؟

* بله، من هم مقاله دکتر علي فردوسي را خوانده‌ام. ايشان يکي ازبرجسه ترين دانشمندان ايراني در سطح جهان هستند و کتاب‌هايي هم از ايشان در ايران منتشر شده است.

اما اينکه اشاره کرديد به مقاله‌اي که درباره کتاب گفت‌وگو درباره عقلانيت و نوگرايي نوشته بودند بايد بگويم که به اين خاطر بسيار خوشنودم و براي من مايه افتخار است. دکتر فردوسي در مقاله شان با دقت و حساسيت فراوان گفت‌وگو‌هاي کتاب را مورد نقد و بررسي قرار داده بودند و چون يکي از زمينه‌هاي اصلي در کارها و مطالعات علمي و پژوهشي شان، تاريخ و علوم سياسي است با استناد به نمونه‌هاي تاريخي به موارد جالبي پرداخته بودند که براي خود من بسيار آموزنده بود.

شنيدم که در محافل فکري و فرهنگي هم اين مقاله بسيار مورد توجه قرار گرفته که البته طبيعي است چون مقاله عميقي بود و نکته‌هاي مهمي در آن گنجانده شده بود.

در ضمن توجه داشته باشيد، نگاه دکتر فردوسي نگاهي منتقدانه بود و همان‌گونه که در مقاله ديده‌ايد به طور ويژه يکي از گفت‌وگوها را که با يکي از چهره‌هاي برجسته‌انديشه سنتي انجام داده بودم، به طور دقيق مورد پرسش قرار داده و به تحليل آن پرداخته بودند و اين براي خوانندگان و دوستداران فرهنگ و‌ انديشه جذاب است.

البته درباره اين کتاب نقدها و مقالات زيادي به قلم کارشناسان تاريخ، جامعه‌شناسي و ادبيات در روزنامه‌ها و نشريات منتشر شده و من تا آنجا که از انتشارشان اطلاع پيدا کرده‌ام و اين مقالات را خوانده‌ام، اظهارنظرها درباره اين کتاب متفاوت است، در همين روزنامه اطلاعات هم مقاله‌اي در نقد اين کتاب با نام جستاري در باب عقلانيت و نوگرايي منتشر شد.

اما در مورد اينکه گفتيد کتاب مورد توجه دانشگاهيان و صاحب‌نظران قرار گرفته است هم به نظرم موضوع غريبي نيست. در واقع اهالي‌انديشه و اهالي فرهنگ، مخاطبان اين کتاب هستند و من هم اميدوارم که چنين بوده باشد و اين کتاب که در بردارنده پرسش‌ها و پاسخ‌هايي پيرامون مسائل مهم فکري و فرهنگي ماست، توانسته باشد به متن جامعه راه پيدا کند.

خبرهايي نقل شده که قرار است سومين چاپ کتاب شما هم به زودي منتشر شود، آيا اين خبر درست است؟

*تا جايي که من اطلاع دارم استقبال از اين کتاب خوب بوده است، اگر دقت کنيد، اين کتاب اريبهشت 1388 و همزمان با نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران منتشر و توزيع شد، خبر دارم که در نمايشگاه هم استقبال خوبي از کتاب شده بود، سپس در کمتر از يک ماه يعني در خرداد 1388 چاپ دوم آن وارد بازار کتاب ايران شد. بالاخره فاصله ‌اندکي که بين چاپ اول و چاپ دوم کتاب ديده مي‌شود براي من جاي خوشحالي دارد چون نشان مي‌دهد مردم از آن استقبال کرده‌اند. اما اينکه درباره چاپ سوم پرسيديد، فکر مي‌کنم تقريباً چاپ دوم کتاب هم تمام شده باشد و به زودي چاپ سوم در راه باشد. هرچند در اين باره بهتر است پرسش را با آقاي عليپور مدير انتشارات پايان مطرح کنيد که ناشر اين کتاب هستند.

چطور شد که تصميم به انتشار اين کتاب گرفتيد؟

* همان طور که مي‌دانيد من روزنامه‌نگار هستم و اين کتاب دربردارنده تعدادي از گفت و گوهايي است که در اين سال‌ها با‌ انديشمندان ايراني و خارجي انجام داده‌ام. گفت‌وگوهاي من بيشتر در زمينه‌هاي تاريخ، فرهنگ و ادبيات است و به موضوع‌هاي فرهنگي و روشنفکري مي‌پردازم.

هنگامي که ديدم چندين گفتگو مي‌تواند در يک زمينه قرار بگيرد و سامان يابد تصميم گرفتم به صورت يک کتاب آنها را منتشر کنم. پس از مشورت‌هايي که با دوستان انجام دادم سرانجام کتاب را براي انتشار به انتشارات پايان سپردم و خوشبختانه کتاب به نمايشگاه کتاب تهران هم رسيد.

اگر مايل هستيد درباره کتاب ديگري که نوشته‌ايد هم توضيح بدهيد.

* کتاب ديگري که دارم «فرهنگ‌ها و تمدن‌ها برخورد يا گفت و گو» نام دارد که انتشارات اطلاعات آن را چاپ کرده است. اين کتاب پس از کتاب گفت‌وگو درباره عقلانيت و نوگرايي منتشر شد در حالي که مي‌توانست زودتر هم منتشر شود.

اما چون موضوع تخصصي‌تر بود بهتر بود بيشتر وقت بگذارم، موضوع اساسي در اين کتاب فرهنگ‌ها و تمدن‌ها در دنياي امروز است. مي‌دانيد اين کتاب به موضوع بسيار مهمي مي‌پردازد.

کتاب به نقد‌انديشه‌هاي ساموئل‌هانتينگتون، دانشمند مشهور آمريکايي و استاد دانشگاه‌هاروارد مي‌پردازد که با نظريه برخورد تمدن‌ها در سطح جهان شهرت يافت. ‌

هانتينگتون سال گذشته و در ماه دسامبر درگذشت و من در زماني ‌اندک، سه يا چهار روز، ويژه نامه‌اي با نام خواب آشفته ساموئل‌هانتينگتون درباره ‌انديشه‌هاي او منتشر کردم، با وجود زمان‌اندکي که در اختيار داشتم آن ويژه‌نامه مورد توجه و استقبال فراوان قرار گرفت و اين انگيزه را در من به‌وجود آورد تا آن را پس از بازبيني و افزودن مطالبي ديگر منتشر سازم. به هر ترتيب چون با شخصيت، کتاب‌ها و ‌انديشه‌هاي پرفسور ‌هانتينگتون آشنايي داشتم اين پروژه به خوبي انجام شد و زمينه اين کتاب همان ويژه نامه است. در اين کتاب دو مقاله تحليلي وجود دارد، يکي به قلم آقاي فريدون مجلسي و ديگري به‌قلم خودم.

همچنين گفت‌وگوهايي که با آقايان پرفسور يوخن هيپلر، دکتر محمدعلي اسلامي ندوشن، دکتر‌هادي خانيکي، دکتر غلامعلي خوشرو و پرفسور ويليام چيتيک انجام داده بودم نيز در اين کتاب آمده است.

شما در گفت‌وگوهاي اين کتاب هم با‌ انديشه‌هاي ساموئل‌ هانتينگتون آشنايي بيشتري پيدا مي‌کنيد و هم مي‌توانيد نقدهاي گوناگون‌ انديشمندان را درباره وي و نظريه برخورد تمدن‌ها بخوانيد.

اما اينکه تا چه‌اندازه موفق بوده باشم بهتر است کارشناسان و منتقدان نظر بدهند. البته يک نشست بررسي کتاب در شهرکتاب برگزار شد و کتاب فرهنگ‌ها و تمدن‌ها برخورد يا گفت‌وگو مورد نقد و بررسي شرکت کنندگان در آن نشست قرار گرفت، نشست خوب و پرباري هم بود.

ببينيد، در جهاني که هنوز با پديده‌هاي خطرناکي مانند خشونت، ديگرستيزي وجنگ روبروست پرداختن به چنين موضوعي ضرورت دارد، قصد من اين بود با اين کتاب و نقد ديدگاه‌هاي ‌هانتينگتون به ضرورت گفتگو در دنياي جديد بپردازم. گفتگو به شناخت از ديگري مي‌انجامد و شناخت از ديگري به کاهش برخورد و رويارويي منتهي مي‌شود.

ولي قبل از هر چيز بايد آنچه موجب ايجاد برخورد و رويارويي مي‌شود بررسي گردد،‌ هانتينگتون هم به عبارتي همين موضوع را اساس کار خويش قرار داده ولي از برخي مسائل هم چشم پوشانده است، بنابراين احساس مي‌کردم در ايران مردم چندان با ‌انديشه‌هاي وي آشنا نيستند و حالا اين کتاب کوشش دارد که بدون پيش داوري و شتابزدگي به بررسي ‌انديشه‌هاي طراح نظريه برخورد تمدن‌ها بپردازد و سرانجام بر ضرورت گفت‌وگو ميان فرهنگ‌ها و تمدن‌ها تاکيد کند.

codex37x

page26

ارسال خبر از طريق ايميل

نسخه مناسب چاپ

PDF صفحات روزنامه